Meteorologlar, 2026’nın en güçlü El Niño olaylarından birinin yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Kuraklık, sel ve aşırı sıcaklıkların tarımsal üretimi olumsuz etkilemesi beklenirken, uzmanlar iklim kaynaklı yeni bir gıda krizinin yalnızca tarlaları değil, küresel tedarik zincirlerini ve tüketici fiyatlarını da etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Pasifik Okyanusu’nda deniz yüzeyi sıcaklıklarının hızla yükselmesiyle birlikte “Süper El Niño” olasılığı güç kazanıyor. İklim modelleri, bu yıl yaşanabilecek olayın dünyanın farklı bölgelerinde aynı anda kuraklık, aşırı yağış, sıcak hava dalgaları ve orman yangınlarını tetikleyebileceğini gösteriyor. Bu tablo, yalnızca hava koşullarını değil, küresel gıda üretimini de doğrudan ilgilendiriyor.
Aynı Anda Birden Fazla Tarım Havzası Risk Altında
El Niño’nun en büyük etkisi, dünyanın başlıca tarım bölgelerinde üretimi aynı anda baskı altına alabilmesi. Pirinç, buğday, mısır, kakao, kahve ve palm yağı gibi temel ürünlerde yaşanabilecek verim kayıpları, uluslararası piyasalarda fiyat dalgalanmalarına yol açabilir. Özellikle yağışa bağımlı tarım yapan bölgelerde kuraklık riski öne çıkarken, bazı ülkelerde ise aşırı yağış ve seller hasadı sekteye uğratabilir. Uzmanlara göre bu kez tabloyu daha karmaşık hale getiren yalnızca El Niño değil. Küresel gıda sistemi hâlihazırda yüksek enerji maliyetleri, gübre fiyatları, jeopolitik gerilimler ve kırılgan tedarik zincirleri nedeniyle baskı altında bulunuyor. Bu nedenle iklim kaynaklı yeni bir şokun etkisi geçmiş yıllara kıyasla daha sert hissedilebilir.
Bununla birlikte tüm değerlendirmeler felaket senaryosuna işaret etmiyor. Bazı uzmanlar, son yıllarda artan küresel tahıl stokları ve birçok ülkenin geliştirdiği hazırlık planlarının olası arz şoklarını sınırlayabileceğini belirtiyor. Ancak bunun için ihracat yasakları gibi piyasa dengesini bozabilecek adımlardan kaçınılması gerektiği vurgulanıyor.
Ya Sonra?
Her El Niño farklı sonuçlar doğuruyor. Ancak değişmeyen gerçek şu: Küresel gıda sistemi, iklim şoklarına karşı her geçen yıl daha kırılgan hale geliyor. Bugün tartışılan konu yalnızca bu yılın hasadı değil; gelecekte aynı anda birden fazla tarım havzasının üretim kaybettiği bir dünyaya ne kadar hazır olduğumuz. Peki, biz şimdi gıda krizlerini afetler başladıktan sonra mı yöneteceğiz, yoksa tarım politikalarını ve üretim sistemlerini iklimin yeni gerçekliğine göre bugünden mi yeniden tasarlayacağız?
