Akdeniz’de canlı olarak avlanan mavi yüzgeçli orkinoslar, yaklaşık 25 gün süren yolculuğun ardından İzmir açıklarındaki yetiştiricilik tesislerine ulaşıyor. Burada aylar boyunca beslenen balıklar, istenen yağ oranına ulaştıktan sonra başta Japonya ve Güney Kore olmak üzere Uzak Doğu pazarına ihraç ediliyor. Türkiye’nin bu yılki orkinos av kotası ise 3 bin 95 tona yükseldi.
Bir orkinosun yolculuğu denizde başlıyor ama sofraya ulaşması aylar sürüyor. Akdeniz açıklarında avlanan mavi yüzgeçli orkinoslar, denizde özel kafeslere alınarak saatte yaklaşık iki kilometre hızla çekiliyor ve İzmir açıklarındaki yetiştiricilik tesislerine taşınıyor. Yaklaşık 25 gün süren bu yolculuğun ardından balıklar, hasat dönemine kadar beslenecekleri kafeslere aktarılıyor.
İzmir’de faaliyet gösteren beş tesiste yaklaşık yedi ay boyunca sardalya, hamsi, kolyoz ve uskumruyla beslenen orkinoslar, istenen ağırlık ve yağ oranına ulaştığında aralık ve ocak aylarında hasat ediliyor. Ürünlerin büyük bölümü Japonya ve Güney Kore başta olmak üzere Uzak Doğu ülkelerine ihraç ediliyor.
Kota arttı, ihracat büyüyor
Mavi yüzgeçli orkinos avcılığı, Atlantik Ton Balıklarının Korunması Uluslararası Komisyonu’nun (ICCAT) belirlediği kota sistemiyle yürütülüyor. 2025 yılı için dünya genelinde belirlenen 48 bin 403 tonluk av kotasının 3 bin 95 tonluk bölümü Türkiye’ye ayrıldı. Geçen yıl 2 bin 600 ton olan Türkiye kotasının bu yıl artırılması, sektör açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdür Yardımcısı Dr. Hüseyin Akbaş, orkinosun hem ekosistem hem de balıkçılık ekonomisi açısından stratejik bir tür olduğunu belirterek, geçen yıl bu alandaki ticaret hacminin yaklaşık 2,7 milyar liraya ulaştığını söyledi.
Her balık tek tek kayıt altına alınıyor
İzmir açıklarındaki tesislerde balıkların transferi uluslararası gözlemciler ve bakanlık görevlileri gözetiminde gerçekleştiriliyor. Su altı kameralarıyla kayıt altına alınan süreçte balıkların sayımı, boy ölçümleri ve sağlık kontrolleri yapılıyor. Tesis Genel Müdürü Cenk Yurttaş, Malta açıklarından getirilen orkinosların yaklaşık 25 günlük yolculuğun ardından yetiştirme kafeslerine aktarıldığını belirterek, transferlerin son derece kontrollü yürütüldüğünü ve bu sayede kayıp yaşanmadığını ifade etti.
Türkiye küresel tedarik zincirinde daha görünür
Türkiye, mavi yüzgeçli orkinos üretiminde yalnızca avcılık yapan bir ülke olmaktan çıkıp, besicilik ve ihracat aşamalarında da küresel tedarik zincirinin önemli halkalarından biri haline geliyor. Özellikle Japon mutfağında yüksek ekonomik değere sahip olan mavi yüzgeçli orkinoslar, İzmir açıklarında geçen ayların ardından dünyanın en seçici deniz ürünleri pazarlarından birine doğru yola çıkıyor.
Ya Sonra?
Bir zamanlar aşırı avlanmanın simgelerinden biri olan mavi yüzgeçli orkinos, bugün dünyanın en sıkı yönetilen balıkçılık sistemlerinden biriyle korunmaya çalışılıyor. Kota sistemi sayesinde stoklar toparlanırken, ekonomik değeri de artıyor. Ancak bu model yeni bir soruyu beraberinde getiriyor: Denizden yakalanan bir balığın aylarca beslenerek ihraç edilmesi, gerçekten sürdürülebilir bir üretim modeli mi? Yoksa vahşi avcılık ile akuakültür arasında yeni bir gri alan mı oluşuyor? Bence bu sorunun yanıtı, gelecekte deniz ürünleri sektörünün nasıl şekilleneceğini de belirleyecek.
Kaynak: AA
